روز وصل

درس یکم: دین چیست؟

rooze-vasl — Fri, 19 Oct 2007 20:25:34 GMT

بخش اول: خداشناسی

درس یکم: دین چیست؟

(قبل از شروع بحث های اصلی که در نامه های بعد به اونها می پردازیم باید یکسری واژه ها رو بیان کنم و بر سر اونها به یک تعریف مشخص برسیم تا در بحث ها و مطالب بعدی به مشکلی برنخوریم. ثانیا مطالب رو به صورت بخش بندی شده و به صورت درسی می یارم که اگه خواستید برای خودتون دسته بندی کنید.)

این نامه شامل تعریفات زیر است:

مفهوم دین
اصول و فروع دین
جهانبینی و ایدئولوژی
جهانبینی الهی و مادی
ادیان آسمانی و اصول آنها

مفهوم دین

هدف این وبلاگ، تبیین عقاید اسلامی است که اصطلاحاً «اصول دین» نامیده می شود. از اینروی، لازم است قبل از هر چیز، توضیح مختصری پیرامون واژه «دین» و واژههای مناسب با آن بدهیم زیرا چنانکه در علم منطق، بیان شده، جایگاه «مبادی تصوّری» (=تعریفات) قبل از سایر مطالب است.

دین واژهای است عربی که در لغت به معنای اطاعت و جزاء و ... آمده، و اصطلاحاً به معنای اعتقاد به آفرینندهای برای جهان و انسان، و دستورات عملی متناسب با این عقاید می باشد. از اینروی، کسانی که مطلقاً معتقد به آفرینندهای نیستند و پیدایش پدیدههای جهان را تصادفی، و یا صرفاً معلول و فعل و انفعالات مادی و طبیعی می دانند «بیدین» نامیده میشوند. اما کسانی که معتقد به آفرینندهای برای جهان هستند هر چند عقاید و مراسم دینیِ ایشان، توأم با انحرافات و خرافات باشد «با دین» شمرده می شوند. و بر این اساس، ادیان موجود در میان انسانها به حق و باطل، تقسیم میشوند، و دین حق عبارتست از: آیینی که دارای عقاید درست و مطابق با واقع بوده، رفتارهایی را مورد توصیه و تأکید قرار میدهد که از ضمانت کافی برای صحت و اعتبار، برخوردار باشند.

اصول و فروع دین

با توجه به توضیحی که درباره مفهوم اصطلاحیِ دین، داده شد روشن گردید که هر دینی دست کم از دو بخش، تشکیل می گردد:

عقیده یا عقایدی که حکم پایه و اساس و ریشه آن را دارد.
دستورات عملی که متناسب با آن پایه یا پایههای عقیدتی و برخاسته از آنها باشد.

بنابراین، کاملاً بجاست که بخش عقاید در هر دینی «اصول»، و بخش احکام عملی «فروع» آن دین نامیده شود چنانکه دانشمندان اسلامی، این دو اصطلاح را در مورد عقاید و احکام اسلامی بکار بردهاند.

جهانبینی و ایدئولوژی

واژههای جهانبینی و ایدئولوژی، به معانیِ کمابیش مشابهی بکار میرود، از جمله معانی جهانبینی این است: «یک سلسله اعتقادات و بینشهای کلی هماهنگ درباره جهان و انسان، و بطور کلی درباره هستی». و از جمله معانی ایدئولوژی اینست: «یک سلسله آراء کلی هماهنگ درباره رفتارهای انسان».

طبق این دو معنی میتوان سیستم عقیدتی و اصولیِ هر دین را جهانبینیِ آن دین، و سیستم کلیِ احکام عملیِ آن را ایدئولوژی آن به حساب آورد و آنها را بر اصول و فروع دین، تطبیق کرد. ولی باید توجه داشت که اصطلاح ایدئولوژی، شامل احکام جزئی نمیشود چنانکه جهانبینی نیز شامل اعتقادات جرئی نمیگردد.

نکته دیگر آنکه: گاهی کلمه ایدئولوژی به معنای عامی بکار میرود که شامل جهانبینی هم میشود.

جهانبینی الهی و مادی

در میان انسانها انواعی از جهانبینی، وجود داشته و دارد، ولی همگی آنها را میتوان بر اساس پذیرفتن ماوراء طبیعت و انکار آن، به دو بخش کلی تقسیم کرد: جهانبینی الهی، و جهانبینی مادّی.

پیرو جهانبینی مادّی، در زمان سابق بنام «طبیعی» و «دهری» و احیاناً «زندیق» و «ملحد» نامیده میشد و در زمان ما «مادّی» و «ماتریالیست» نامیده میشود.

مادّیگری، نحلههای مختلفی دارد و مشهورترین آنها در عصر ما «ماتریالیست دیالکتیک» است که بخش فلسفی مارکسیسم را تشکیل میدهد.

ضمناً روشن شد که دایره کاربرد «جهانبینی» وسیعتر از عقاید دینی است زیرا شامل عقاید الحادی و مادّهگرایانه نیز میشود، چنانکه واژه ایدئولوژی نیز اختصاص به مجموعه احکامی دینی ندارد.

ادیان آسمانی و اصول آنها

درباره کیفیت پیدایش ادیان مختلف، در میان دانشمندان تاریخ ادیان و جامعهشناسی و مردمشناسی، اختلافاتی وجود دارد. ولی بر اساس آنچه از مدارک اسلامی بدست میآید باید گفت: تاریخ پیدایش دین، همزمان با پیدایش انسان است و اولین فرد انسان (حضرت آدم «ع») پیامبر خدا و منادی توحید و پیگانهپرستی بوده، و ادیان شرکآمیز همگی در اثر تحریفات و اِعمال سلیقهها و اغراض فردی و گروهی پدید آمده است.

ادیان توحیدی که همان ادیان آسمانی و حقیقی هستند دارای سه اصل کلی مشترک میباشند: اعتقاد به خدای یگانه، اعتقاد به زندگی ابدی برای هر فردی از انسان در عالم آخرت و دریافت پاداش و کیفر اعمالی که در این جهان آنجام داده است، و اعتقاد به پیامبران از طرف خدای متعال برای هدایت بشر بسوی کمال نهائی و سعادت دنیا و آخرت.

این اصول سهگانه، در واقع، پاسخهایی است به اساسیترین سئوالاتی که برای هر انسان آگاهی مطرح میشود:

مبدء هستی کیست؟
پایان زندگی چیست؟
از چه راهی میتوان بهترین برنامهی زیستن را شناخت؟

و اما متن برنامهای که از راه تضمین شده وحی، شناخته میشود همان ایدئولوژی دینی است که برخاسته از جهانبینی الهی است.

عقاید اصلی، لوازم و ملزومات و توابع و تفاصیلی دارد که مجموعاً سیستم عقیدتیِ دین را تشکیل میدهد و اختلاف در اینگونه اعتقادات، موجب پیدایش ادیان و فرقهها و نحلههای مذهبیِ مختلف شده است. چنانکه اختلاف در نبوّت بعضی از انبیاء الهی و تعیین کتاب آسمانی معتبر، عامل اصلیِ اختلاف بین ادیان یهودی و مسیحی و اسلام شده و اختلافات دیگری را در عقاید و اعمال، بدنبال آورده است که بعضاً با اعتقادات اصلی سازگار نیست، مانند اعتقاد به تثلیث مسیحی که با توحید، وفق نمیدهد هر چند مسیحیان در صدد توجیه آن، برآمدهاند. همچنین اختلاف در کیفیت تعیین جانشین پیامبر که باید از طرف خدا، یا از طرف مردم تعیین شود عامل اصلی اختلاف بین شیعه و سنی در اسلام شده است.

حاصل آنکه: توحید و نبوت و معاد، اساسیترین عقاید در همه ادیان آسمانی است ولی میتوان عقاید دیگری را که یا از تحلیل آنها بدست میآید، یا از توابع آنها میباشد طبق اصطلاح خاصی جزء عقاید اصلی بحساب آورد، مثلاً میتوان اعتقاد به وجود خدا را یک اصل، و اعتقاد به وحدت او را اصل دوم شمرد، یا اعتقاد به نبوت پیغمبر خاتم (ص) را اصل دیگری از اصول دین اسلام شمرد. چنانکه ببعضی از دانشمندان شیعه «عدل» را که یکی از عقاید فرعی توحید استاصل مستقلّی شمردهاند و «امامت» را که از توابع نبوت است اصل دیگری محسوب داشتهاند. در حقیقت، استعمال واژهی «اصل» در مورد اینگونه اعتقادات، تابع اصطلاح و قرارداد است و جای بحث و مناقشه ندارد.

بنابراین، واژهی «اصول دین» را میتوان به دو معنای عامّ و خاص بکار برد: اصطلاح عام آن در برابر «فروع دین» و بخش احکام بکار میرود و شامل همه عقاید معتبر میشود، و اصطلاح خاص آن، به اساسیترین عقاید، اختصاص مییابد. نیز میتوان تعدادی از عقاید مشترک بین همه ادیان آسمانی مانند اصول سهگانه (توحید، نبوّت، معاد) را «اصول دین» _ به طور مطلق _ و آنها را با اضافه یک یا چند اصل دیگر «اصول دین خاص» و یا با اضافه کردن یک یا چند اعتقادی که مشخصات مذهب و فرقه خاصی است «اصول دین و مذهب» یا «اصول عقاید یک مذهب» بحساب آورد.

از اینکه این نامه اینقدر طولانی شد معذرت می خوام. ولی مجبور بودم. چون قبل از شروع باید یکسری تعریفات رو با هم هماهنگ می کردیم. مطمئن باشید نامه های بعدیم از این خلاصه تر خواهد بود و از همون روش جدیدی که گفتم استفاده خواهم کرد.

قوانین به کار رفته در مطالب

rooze-vasl — Fri, 19 Oct 2007 20:12:18 GMT

سلام

گفتم که می خوام یک سری بحث های منطقی و عقلانی رو درباره دین شروع کنم. پس از اونجا که این مطالب کاملاً عقلانی و منطقی است چند نکته زیر رو حتماً داخلش رعایت می کنم :

قبل از آونکه مطلب و یا چیزی اثبات بشه، جزء ادله هام نمی یارمش و به اون آدرس نمیدم. دلیل اینکه این پست رو هم با نام خدا شروع نکردم همین بود.
وقتی نامه ای رو پست می کنم تصورم در رابطه با نامهی قبلی خارج از دو گزینه زیر نیست:

یا اینکه بازدید کنندگان گرامی مطالب رو خوندن و شبهاتشون رو مطرح می کنن، که قبل از ارسال نامه شبهات اونها رو پاسخ میدم.
مطلب نوشته شده از نظر عقلی و منطقی کاملا مورد قبوله و تمام بازدید کنندگان اون رو قبول دارن.

پس از نامهی بعدی شروع می کنم و مباحثم رو ارائه می دم. چند نامه بعدی در رابطه با خداشناسیه.

من تو این وبلاگ چی می خوام بگم؟

rooze-vasl — Thu, 11 Oct 2007 23:48:18 GMT

بسم الله الرحمن الرحیم

امروز قراره که دو تا مطلب رو براتون بیان کنم.

یکی اینه که چرا به این فکر افتادم که وبلاگ بزنم.

دومی اینه که چه مطالبی رو و با چه موضوعی می خوام تو این وبلاگ بنویسم

یکی دو روز پیش بود که داخل سایت گوگل دنبال مطلبی درباره یه موضوع عقیدتی و دینی می گشتم. دیدم که تمام گزینه های صفحه ی اول، سایت هایی با موضوع ضد دینیه. رفتم صفحه دوم دیدم همینه، صفحه سوم، چهارم و نمی دونم داخل صفحه پنجم و ششم بود که یک یا دو گزینه در مورد اون مطلب پیدا کردم که متاسفانه اون سایت یا وبلاگ هم خیلی ضعیف کار شده بود.

چند تا موضوع دینی و مذهبی دیگر رو هم امتحان کردم. دیدم وضعیت همینه. با خودم گفتم وای بر من که ادعای بچه مذهبی بودن می کنم و نتونستم تو این زمینه خوب کار کنم. گفتم حداقلش اینه که یه وبلاگ درست می کنم و متن های مذهبی و خوب سایت ها و وبلاگهای دیگر رو تو وبلاگم می نویسم و تعداد این سایت ها رو تو وب بیشتر می کنم. تا لااقل تو صفحات جستجوی گوگل و امثالهم به ازای هر 1000 تا سایت ضد دینی 2 تا سایت و وبلاگ دینی هم پیدا بشه.

----------------------------

حالا می رسیم به موضوع دوم. اگه یادتون باشه تو پست قبلی نوشتم که هنوز تصمیم نگرفتم چه موضوعاتی رو در این وبلاگ مطرح کنم. ولی وقتی یا علی آخر رو نوشتم یه چیزی به ذهنم رسید. خیلی فکر کردم که آیا می تونم از پس این موضوع بر بیام، گفتم من شروع می کنم، اگر لیاقت داشتم و خدا خواست انجامش می دم و اگه نتونستم میگم خدایا من خواستم و نشد.

تصمیم گرفتم یکسری بحثهای عقلانی رو در رابطه با دین و مذهب دنبال کنم. این بحثها پله پله از اولین سوالات و شبهه ها شروع می شه و تا جایی که لایق باشم ادامه پیدا می کنه.

برای مثال می خوام به سوالاتی مثل سوالات زیر به صورت کاملا عقلانی پاسخ بدم.

آیا لازمه انسان به غیر از مسائل روزمره آدمی فکر کنه؟

اصلا آیا کسی که به این مسائل اعتقاد نداره و حتی فکر هم نمی کنه چیزی از باقی انسان ها کم داره؟

و ...

مطمئن باشید اولا روش جدیدی رو برای طرح این مباحث پیدا کردم که هم خلاصه است و هم درکش راحته. و ثانیا از اونجا که خودم هم علم زیادی ندارم سعی می کنم مطالبم کاملا تحقیقی باشه.

----------------------------

راستی شما هم می تونید شبهات و سوالاتی رو که نسبت به مسائل مطرح شده من دارید، برام بفرستید تا اگه تونستم جواب بدم و اگر نتونستم مطمئنا من تو اون زمینه اشتباه می کنم و یا اطلاعاتم کمه. می گردم و یه جواب قانع کننده پیدا می کنم و یا اون حرفم رو پس می گیرم.

سایه مقام معظم رهبری مستدام باد

یا علی

بسم الله

rooze-vasl — Wed, 10 Oct 2007 21:28:18 GMT

هر که شد از جان و دل عاشق دیدار دوست

در ره او از نخست ترک سر و جان نکوست

دوست چو بارت دهد در کنف لطف خویش

بیم به دل ره مده گر همه عالم عدوست

عاشقی و راحتی نیست به هم سازگار

قصه این هر دو چون قصه سنگ و سبوست

گروهی از عاشقان به مژده روز وصل

زردی رخسارشان سرخ ز خون گلوست

سلسله جنبان این قافله باشد حسین

او که خدا را غرض ز آفرینش از اوست

می خوام یه بسم الله بگم. از اون بسم الله هایی که حالا حالا ها صدق الله نداره.

چرا و واسه چیشو نمی دونم. شاید احساس نیاز کردم. شاید تو پست بعدی بگم چجور شد که این تصمیم رو گرفتم. در قبال این کار از خدا یه چیز می خوام. شاید دوستانی که یه مقدار نور بالا می زنن بگن این یه وظیفه است و آدم در قبال وظیفه چیزی رو درخواست نمی کنه. ولی من به اونها می گم که این وظیفه خوبان عالمه. من که خوب نیستم (حتی الیاس هم نیستم). در واقع می خوام به وسیله این وبلاگ نفس سرکش خودم رو مورد عتاب قرار بدم (اوه چه با کلاس). انقدر حواسم رو پرت کردید که داشت یادم می رفت. خدایا از تو می خوام که صدق الله این وبلاگ رو یعنی آخرین نامه ای که قراره در این وبلاگ نوشته بشه رو همزمان با آخرین نفس هام قرار بدی و اون موقعی باشه که آخرین قطره خون خودم رو وقتی که سرم را رو پای امام زمان (عج) و یا نایب بر حق ایشان امام خامنه ای قرار دادم تقدیم تو می کنم و آخرش رو با خون خودم امضاء کنم.

شاید در مورد موضوع وبلاگ سوال کنید ولی اگه بخوام راستش رو بگم هنوز تصمیمی نگرفتم که مطالبم در چه بابی و با چه لحنی باشه. ولی مسیرش مشخصه. اگه خدا بخواد در صراط مستقیم او قدم بر میدارم.

سایه مقام معظم رهبری مستدام باد.

یا علی